أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

446

تجارب الأمم ( فارسى )

ابو عبد الله بريدى در يك نامه به ياقوت نوشت در « عسكر مكرم » بماند كه هم بياسايد و هم سياست آيندهء خود را روشن سازد . خواست بريدى از اين پيشنهاد آن بود كه با ياقوت در يك شهر جا نگيرد ، پس ياقوت بپذيرفت . ابو يوسف بريدى براى همدردى از شكست ، و شاد باش براى تندرست ماندن ، بنزد ياقوت آمده ، براى برادر خود ابو عبد الله ميانجى شد ، كه پنجاه هزار دينار به ياقوت دهد تا به درد سپاه خود بزند ، سپس به سلطان بنويسند و دستور بخواهند كه براى او و سپاهش چقدر بايد بپردازد . او به ياقوت فهمانيد كه سپاهيان در اهواز بسيارند و حقوقشان را مطالبه مىكنند ، بربريان ، شفيعيان ، نازوكيان ، يلبقيان ، هارونيان ، گروه‌ها هستند [ 1 ] كه

--> [ = ] سال 1332 خ تأليف على نقى منزوى با راهنمائى دكتر سنجابى و شيخ محمد سنگلجى ديده شود ) [ ( 1 - ) ] M : بجز « بربرها » كه نامشان در قيام ضد مقتدر به سال 320 ( خ 5 : 379 ) و نيز در خ 5 : 528 آمده است ، چهار گروه ديگر ، همه از بردگان آرامى نژاد بودند كه در جنگهاى مسلمانان با روميان در آسياى صغير اسير شده ، سپس مسلمان و نيمه آزاد شده به نام « اولياء » در سپاه وابسته به بغداد خدمت مىكردند ، و هر گروه به نام سردارشان خوانده مىشد كه خود زمانى از سرداران غلامان « حجرى » ( خ 5 : 235 ) بوده است ، و پس از مرگش غلامان وابسته به دو از « حجريان » جدا شده و سربار ايشان به شمار آمده با ايشان به كشاكش مىافتادند ، و از اين رو ، دولتها مىكوشيدند اينان را از بغداد دور سازند . و چنان كه در متن مىبينيم ، ابن مقله وزير ، آنان را براى جنگ با ايرانيان شيعى كه به آل بويه اميد بسته ، براى بيرون راندن عربان قيام كرده‌اند ( خ 5 : 436 ) به اهواز فرستاد ، و نتيجهء اين كار شكست سنيان بغداد و پيروزى ايرانيان شيعه بود . اينك نام برخى از سردارانى كه اين بردگان به ايشان منسوب‌اند : - شفيعيان منسوب به شفيع مقتدرىاند كه در پانوشت خ 5 : 201 و 391 شناسانده شد . - نازوكيان منسوب به نازوك از سرداران « حجرى » اند ( خ 5 : 235 ) كه در كودتائى كه بر ضد مقتدر به سال 317 انجام داد كشته شد ( خ 5 : 326 ) . - يلبقيان ، منسوب به يلبق هستند كه خود و پسرش على آشكار كنندهء لعن معاويه بر منبرهاى بغداد ( خ 5 : 413 ) ، و در كودتاى ضد مقتدر شركت كردند و پس از پيروزى بر او به دست قاهر سنى كشته شدند ( خ 5 : 423 ) .